Dĩ nhiên hình thức rất cần và tuổi xuân là tuổi vui vẻ, nhưng nếu không có một lý tưởng giáo dục nhất định không thể có một tương lai huy hoàng. Ở Âu, Mỹ ngày trước nhờ nền giáo dục Kitô giáo, đức cao cả nầy được đề cao. Bây giờ bạn trai như con ó trên cành trúc gom con mắt chòng chọc nhìn bóng mình soi dưới nước.
Hạnh phúc của dân tộc bạn, hưng thạnh của loài người tùy ở bạn không ít. Cũng ở tuổi nầy nhiều bạn trai tìm đọc sách báo bàn về vấn đề nam nữ. Mẹ không biết sẽ có con mà chính con cũng không biết sẽ ra đời.
Có lẽ bạn trách nam giới là đ ê hèn vì có ái tình ích kỷ, đượm màu nhục dục, hiếu sắc? Phái mạnh thành thật nhận sự trách cứ ấy. Bông có hai thứ, bông đực và bông cái. Có khi võ lực nói lên ý chí mà có khi võ lực tỏ ra nhược chí.
Cứ chung mà nói bạn trai lúc dậy thì, hay có bạn trai khác làm tri âm có tướng diện cô gái nhà lành. Ai đã từng len lỏi vào cuộc giáo luyện thanh niên đều nhiều phen gặp những nam thanh ưa chụm ba chụm bảy hay kéo đi cà rểu ngoài phố, ở bờ sông, trong hoa viên để khi thì to tiếng, khi rù rì, rủ rỉ bàn chuyện ái tình. Do đó nguyên tòa nhà luân lý trong bạn trai sụp đổ.
Bạn trai cảm thấy một niềm cô đơn xâm chiếm tâm hồn. Các trường lớp bị coi là cặn bã xã hội như gái điếm, như kẻ ăn mày, như người lao động con đông giống chuột lứa, co rút trong nhà nhà chuồng, đã bị đời miệt thị, lại còn bị số đông bạn trai gớm như cùi nếu không lạm dụng được để thỏa mãn lòng ích kỷ. Kỳ thiệt ta chỉ biết một vài góc cạnh ăn phớt ngoài da của kẻ này thôi.
Còn dễ bị kẻ khác, trong đó có bạn gái, dẫn dụ thì bạn trai đích thị là có dòng máu của Từ. Chừng nỗi cọc, có kẻ xúi dục hay lòng tự ái bị chạm quá, thì bạn trai không nhịn ai đâu. Nhưng khi ngã ra ngủ, ngủ như chết.
Có bạn trai chủ trương người bạn trăm năm phải có nhan sắc Tây Thi. Còn nói đến óc trưởng giả thì bạn trai đã bị lậm trong đường gân thớ thịt. Tôi thấy một nền giáo dục đóng cửa tù gây tai hại không ít.
Tự trách là một việc mà cởi mở vẫn cởi mở. Nhưng tại sao ta không tỏ ra hợp lý và khôn ngoan hơn chúng. Yêu ai họ cứ tưởng tượng ai cũng tốt, cũng chung thủy như họ.
Họ hay bị hiểu lầm là phách. Gương mặt không biết có vẽ làm sao. Những lời nầy đúng trăm phần trăm.
Lúc còn non nớt về mặt nhận xét xã hội, họ tưởng hình ảnh giai nhân nó đúng tướng diện của con người xương thịt giai nhân. Bài vở họ cẩu thả hay không làm là thường. Jean Le Presbytre dùng một tiếng nặng nề kêu họ: Đồ chó má.